Ons kind, de brouwerij…

(Interview met Lonneke Brouns van Brouwerij De Fontein, 2010) 

‘’Toen we begonnen zat er nog stof in de tap, er had nog geen liter bier gevloeid.’’ Vier jaar later vertelt Lonneke over de opening van brouwerij De Fontein. ‘’Op dezelfde dag dat de burgemeester het lintje door zou knippen hebben we de bouw afgerond. We hadden zo weinig tijd dat we met z’n tweetjes tegelijk onder de douche zijn gesprongen.’’ Voor een sociaal leven was er geen tijd, vanaf de vroegste momenten moesten  Rik en Lonneke kampen met een vol terras. ‘’In al onze naïviteit hebben we de brouwerij zonder proefperiode geopend, met als resultaat dat we meteen achter de feiten aanliepen.’’

Van jongs af aan

Brouwerij De Fontein is gelegen in het Zuid-Limburgse dorp Stein, omringd door de natuur die dit stukje Nederland zo bijzonder maakt. Rik Brouns en Lonneke Brouns-Dings kwamen in 2005 met het idee om hier een eigen bedrijf te starten. ‘’Ik wist al van jongs af aan dat ik iets met eten en drinken wilde doen, voor Rik was dat precies hetzelfde.’’ Beide waren ze studenten aan het HAS Den Bosch.

Toen ze bij elkaar in de klas kwamen te zitten bloeide er iets moois op. ‘’Het bleek dat we dezelfde droom hadden. We waren ook allebei even naïef als het ging om het najagen van die droom.‘’ Beiden wilden ze later een eigen bedrijf oprichten in de voedingsmiddelenbranche. ‘’Rik was al van jongs af aan verknocht aan bier. Niet aan het zuipen natuurlijk, maar aan het brouwen ervan.’’ Zo kwamen de twee bij elkaar en zo werd het concept van De Fontein geboren. ‘’De brouwerij zien we eigenlijk als ons eerste kind.’’ Zegt Lonneke. En zo groeide het idee, dat ontstond tijdens een lange avond filosoferen, uit tot een concreet plan. ‘’Meteen wilden we een terras toevoegen, want we wisten dat bier brouwen leuk was, maar we wilden het de mensen ook laten proeven.’’ 

Overkill

Het concept van brouwerij De Fontein is uniek te noemen. ‘’Elke reactie heeft een tegenreactie. Alles is groot tegenwoordig,’’ legt Lonneke uit. ‘’Uit eten gaan is anoniem geworden en in de supermarkt wordt je doodgegooid met duizenden producten. Het leidt tot overkill.’’ De Fontein is een logische reactie op deze ontwikkeling. ‘’Mensen willen dichter naar de oorsprong. Ze vinden het bijvoorbeeld fijn om te horen dat de notenlikeur die ze drinken afkomstig is van de boom vlak voor hun neus. Dat soort dingen zoeken mensen op, en dat geeft bedrijven zoals het onze bestaansrecht.’’ Het feit dat mensen met hun eigen ogen kunnen zien waar hun bier of likeur vandaan komt lijkt vertrouwen te wekken bij de klant.  ‘’Het brouwen van bieren begon als onze hoofddoelstelling, maar nu zijn we in principe een horecagelegenheid geworden die zijn eigen producten creëert. Het originele concept is helemaal omgedraaid.’’

Kijk uit voor Brand!

Het terras, dat uitkijkt op een bosrijke omgeving, zit zoals elke andere zondagmiddag weer vol. Het is een komen en gaan van wandelaars en fietsers. Ouderen, gezinnen en zelfs jongeren bezoeken De Fontein om te genieten van het mooie weer. De brouwerij is een ware trekpleister geworden in de gemeente Stein. Rik en Lonneke maken tijd vrij om met de klanten te kunnen kletsen. Velen vragen over de brouwerij en hoe deze tot stand is gekomen of geven advies. ‘’Ik zou wel uitkijken voor Brand!’’ Hier kunnen de initiatiefnemers alleen om lachen. Andere klanten zijn bekender met De Fontein. Een groepje oudere vrouwen heeft bijvoorbeeld meer belangstelling voor de huidige ontwikkelingen in het gezin Brouns-Dings dan in het bier dat geschonken wordt. ‘’De leeftijd van de klanten loopt stevig uiteen, we hadden bijvoorbeeld nooit zoveel jongeren verwacht.’’ Voor de ingang van de brouwerij staat inderdaad een groepje jongeren. Aan hun voorkomen is te zien dat ze net oud genoeg zijn om zelf bier te kopen. Leunend op hun fiets staan ze hun geld te tellen. Dit gebeurt met uiterste concentratie. ‘’We gaan proberen alle soorten bieren te proeven,’’ vertellen de jongens vol enthousiasme. ’’Eén glas van elk soort!’’ 

‘’Als we alle moeilijkheden van tevoren hadden zien aankomen hadden we het nooit gedurfd.’’

Maatschappelijk verantwoord bier

De Fontein blijft echter niet stilstaan, Rik en Lonneke blijven eraan sleutelen. Zo zijn ze op het moment bezig met het aanleggen van een grijswater circuit. Zo’n systeem zorgt ervoor dat afvalwater opnieuw gebruikt wordt. Een voorbeeld hiervan is het spoelen van de toiletten met regenwater in plaats van met leidingwater. ‘’We willen zo groen mogelijk werken, hoe moeilijk dat ook zijn mag voor een klein bedrijf. We zitten nu eenmaal in de natuur, dan moeten we die ook met respect behandelen.’’ Hoe mooi dit ook mag klinken er kleven enige nadelen aan dit milieubewust ondernemen. Vooral kleine bedrijven merken dat het duur is om milieuvriendelijke methodes toe te passen in hun bedrijf. Het vergt een grote investering die vaak niet snel terugverdiend kan worden. Rik en Lonneke zijn niet onbekend met deze nadelen. ‘’We hebben het al jaren over een grijswater circuit, het probleem was alleen dat we het financieel gezien niet konden opbrengen.’’ 

Naast de inspanningen om het bedrijf zo groen mogelijk te houden hebben ze ook andere initiatieven ontplooit. ‘’We zijn ons ook gaan richten op de sociale tak van sport.’’ Twee jaar terug werd De Fontein benaderd door arbeidscentrum Tracé uit Born. Elke dinsdag komt een groep van zeven verstandelijk gehandicapten meelopen bij de brouwerij. ‘’Ze leren hier de dingen die voor ons heel normaal zijn; op tijd komen, op tijd pauze nemen, eigen boterhammen meenemen. Alle dingen waar wij niet bij nadenken is voor hen al heel spannend.’’ De werkzaamheden die de cliënten van Tracé uitvoeren zijn speciaal voor hen gecreëerd. ‘’Eén van de taken die ze uitvoeren is het opplakken van etiketjes op onze bierflessen. Hier hadden we een machine voor kunnen kopen, maar het leek ons handiger om het hen zelf te laten doen.’’ Het doel van dit project is om deze mensen, ondanks hun beperkingen, te laten doorstromen naar een betaalde baan. ‘’Het is leuk om de groei te zien die ze doormaken. Eentje is nu aan het werk bij de Jan Linders hier in de buurt. En als ik hem tegenkom vertelt hij me vol trots over hoe druk zijn baan wel niet is.’’ Volgens Lonneke kan er niets op tegen dat gevoel. ‘’Hij heeft hier twee jaar gewerkt. Ik heb hem echt zien groeien en zichzelf zien ontwikkelen. En op een gegeven moment is het zover en kan hij zelfstandig aan het werk.’’ 

De Fontein en Stein

De brouwerij heeft veel te danken aan de omgeving. Op nog geen steenworp afstand van De Fontein ligt de ruïne van kasteel Stein dat dateert uit de dertiende eeuw. Het eiland waarop de ruïnes staan is omringd door een mooie gracht. De overblijfselen van kasteel Stein zijn populair bij wandelaars die de omgeving bezoeken. De Fontein is hier uiteindelijk op ingesprongen door wandelroutes uit te zetten en rondleidingen door de ruïnes te organiseren. ‘’Velen klanten die niet uit Stein komen weten nog niet eens van het kasteel af. Ze zijn dan ook heel verbaasd wanneer ze het te zien krijgen.’’

De naam van de brouwerij is ook te danken aan de geschiedenis van Stein. Tot 1912 bestond er al een brouwerij genaamd De Fontein op nog geen steenworp afstand van de huidige. ‘’Die link hebben we bewust gelegd, omdat we wilden laten zien dat we de traditie  van het Steinse bier wilden voortzetten.’’ Het was in die tijd ongebruikelijk om een brouwerij niet de familienaam te geven. ‘’Het was een manier om de brouwerij te onderscheidden van de rest,’’ zegt Lonneke.

Het echte kind

Na vier jaar hard werken merken Rik en Lonneke dat ze nu meer tijd hebben voor zichzelf. ‘’Als we alle moeilijkheden van tevoren hadden zien aankomen hadden we het nooit gedurfd,’’ geeft Rik toe. ‘’We hebben al een rechtszaak achter de rug met een aannemer, we hebben lekkages gehad waardoor het water tot onze enkels in de woonkamer stond. Dit gebeurde allemaal in de eerste maanden. Op een gegeven moment hadden we zoiets van ‘Ach, dat kan er ook nog wel bij’.’’ En er kwamen ook nog wel wat problemen bij. De brouwketel is al eens in brand gevlogen, er is al overstroming geweest en het bier is tijdens het hoogseizoen al eens opgegaan. ‘’Ja, en toen zaten we zonder bier. De oplossing kwam toen van bevriende brouwerijen die ons tekort konden aanvullen.’’ 

Na verloop van tijd hebben Rik en Lonneke toch hun draai weten te vinden. ‘’Het is nog steeds druk, maar je raakt er een beetje aan gewend. Je leert om rustmomenten voor jezelf te creëren.’’ Zondagavond is zo’n moment. Wanneer alle klanten zijn vertokken zitten de twee alleen op het terras. Rik schenkt een zichzelf een glas bier met de perfecte hoeveelheid schuim. ‘’Schenken doe ik nu wel als de beste,’’ zegt hij trots voordat hij een slok neemt en lekker in zijn stoel zakt. Toch is hun rust maar van korte duur. Er klinkt gehuil en getier door een babyfoon die achter de tap staat. Lonneke springt meteen op en holt naar het woonhuis tegenover het terras.

‘’Met kinderen hebben we bewust gewacht.’’ Zegt Lonneke nadat ze het kindje in haar armen gerustgesteld heeft. Lonneke geeft toe dat ze zich zorgen maakte over de druk die de brouwerij op haar relatie met Rik zou hebben. ‘’We waren pas bij elkaar en we gingen zomaar een bedrijf beginnen. De vraag is of dat goed gaat.’’ In 2008 besloot het stel om in het huwelijk te treden. ‘’Gelukkig vinden we elkaar na vier jaar nog steeds leuk.’’ Het stel kijkt elkaar nog even lachend aan. Toch weten ze dat zo’n relatie niet voor iedereen in het bedrijfsleven is weggelegd. ‘’We horen van vrienden die samen een zaak beginnen dat het vaak in ruzie eindigt.’’ Ze zijn daarom erg dankbaar voor het leven dat ze op dit moment met elkaar delen. Dat heeft afgelopen herfst geleid tot de geboorte van een meisje. ‘’Rik en ik hebben er nu een kleine schat bij, en dat pakken we eigenlijk op dezelfde manier aan als al het andere. We beginnen er gewoon aan en dan zien we wel.’’

Meer algemene informatie over brouwerij De Fontein is te vinden op brouwerijdefontein.nl.